یادداشت های دکتر محی الدین قنبری

درباره دین و فرهنگ: برای آگاهی، برای بهی

آشنا، خوشی، پسند یا دوست؟

آشنا؟ خوشی؟ پسند یا دوست؟ اینها پیشنهادهایی برای دقت بیشتر در دوستی است. مردمی که چیزی یا رفتاری برایشان مهم باشد برایش فکر می کنند، واژه می­ سازند و روز به روز آن را بهبود می بخشند و گرامی می­دارند. در سرزمین ما که در این سال­­های واپسین در میان کشورهای جهان در خشونت رتبه می ­آورَد، داشتن یک دوست خوب یک غنیمت است. دوستان خوب گاهی بیشتر از فامیل به ما کمک می کنند و در جامعه ای شبکه ای که پیامدی از کلان شهرنشینی و صنعتی شدن است دوستان جای خانواده و فامیل را پر می کنند و شبکه های دوستان، جایگزین شجره خاندان می شود.

ادامه مطلب...
۱۷ مهر ۰۱ ، ۱۳:۱۰ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

اقلیت های دینی در ایران چند نفرند؟

نمی دانیم جمعیت هر یک از اهل تشیع و تسنن در ایران چند نفرند! ولی هر دوی اینها با هم 99/6% از جمعیت کل ایران در سال 1395 (آخرین سرشماری) اعلام شده اند.

در سال 1960 یعنی 62 سال پیش بین 10 تا 15 هزار زرتشتی در ایران زندگی می کردند که نزدیک به 6500 نفر از آنها در تهران و 3700 نفر در کرمان و 700 نفر در یزد بوده اند. تداوم این دین در  ایران به سبب کاهش موبدان یعنی دینیاران زرتشتی رو به تهدید است در دهه 1930 نزدیک به 200 موبد در یزد وجود داشته اما در سال 1964 شمار آنها حتا به ده نفر هم نمی رسید. جمعیت زرتشتیان در هند هم رو به کاهش گذاشته است. پارسیان نامی است که این جمعیت در هند به خود گرفته اند و در سال 1951 نزدیک به 116 هزار نفر پارسی در هند زندگی می کردند این شمار در سال 1975م به نزدیکی 85 هزار نفر رسید که در حدود 31 هزار نفر کاهش را نشان می داد.(1). جالب آن است که در گزارش زیر جمعیت زرتشتیان ایران در سالهای 1390 تا 1395 به جای آنکه بیشتر شود هشت درصد هم کم شده است! جمعیت ایران در این مدت 60 سال گذشته نزدیک به سه و نیم برابر شده است و جمعیت زرتشتیان ایران نزدیک به دو برابر شده است. 

ادامه مطلب...
۱۹ شهریور ۰۱ ، ۱۵:۵۵ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

شما چگونه فکر می کنید؟

   آدمها همچون انگل، جانورانی زیان بار برای جهان هستند؛ کم توانی شان آنان را واداشت تا توانمند شدند چندان که در دریا نهنگ بگیرند و در آسمان از عقاب بیشتر بپرند اما این توانمندی چه سودی داشته است؟

   در میان کتابخانه پدرم در کودکی نام کتابی مرا به خود وامی داشت: انسان چگونه غول شد؟» غول شد و همه زندگی بسیاری از گیاهان و جانوران را برای خود کرد. غول واقعی! زندگی آدمهای دیگر را هم از آن خود کرد هر اندازه بیشتر و بیشتر تا آنجا که هر انسانی که آدمهایی بیشتر را برای خود مصرف کرده بود را کبیر می خواندند و شماری هم احمقانه به کبیرشان افتخار می کردند! نادرشاه کبیر، چنگیز کبیر، اسکندر کبیر، داریوش یا خشایار شاه کبیر و بالاخره کهن ترین کبیر در ایران کوروش کبیر و همه کبیرهای کوچکی که زندگی انسانهایی صغیر یا کبیر را برای خود و آرمانهای پوچ و پلشتشان فروپاشانده بودند تا کبیر شوند و به آرزوهای دور و درازشان برسند. انگار زندگی را گذراندن و فکر نکردن آسان تر است. انگار آدم ها دو جور اند یک عده ای اول زندگی می کنند بعد فکر می کنند و عده ای دیگر اول فکر می کنند بعد زندگی می کنند. شما چگونه اید؟

ادامه مطلب...
۱۱ شهریور ۰۱ ، ۱۳:۱۷ ۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

ایران شناسان والای سوئد

    مکتب ایران شناسی دانشگاه اوپسالا در سوئد را به راستی می باید یکی از برترین کانونهای ایران شناسی و به ویژه کانونی برای دین شناسی ایران در سده ای که گذشت دانست. دانشگاه اوپسالا نزدیک به 550 سال پیشینه دارد و کهن ترین دانشگاه کشورهای شمال اروپا و یکی از دانشکده های فعال آن، دانشکده الاهیات است که در سده گذشته درباره ادیان ایران نیز کارهایی ارزنده از خود بر جای گذاشته است. نزدیک به صد سال پیش این مطالعه ها آغاز شد و حتا جنگ جهانی دوم نیز با آنکه تومار بسیاری از مکتب ها را در نوردید نتوانست آسیبی بنیادی به این جریان بزند. برترین استادان دین شناس در ایران باستان و پژوهشگران معنویت و ادیان در ایران عبارتند از:

ادامه مطلب...
۰۹ شهریور ۰۱ ، ۱۸:۰۶ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

چرا این اندازه رنجیدم؟!

دیروز با پسرم از کتابخانه ملی برمی گشتیم. امر و نهی های پدرانه برای تربیت یا به اسم تربیت می تواند رابطه پدر-مادر با کودک را سخت و ناخوشایند کند و باید هر روز در کنار آن ترمیم و خوشی هایی هم داشت. با آنکه کارکنان کتابخانه ملی به ویژه خانمهایی که پیرو راه خجسته بانوانی کوشا و دانا همچون سرکار والا پوراندخت سلطانی شیرازی (پوری سلطانی) و تنی چند از خردمندان فرهنگ دوست دیگر همچون جناب آقای دکتر کامران فانی و سرکار خانم زهره علوی هستند همچون فرشته و صد البته از فرشته بهترند و با کودکان داروی جان اند و خوراک فرهنگ و هنر ولی باز به پسرم گفتم سر راه یک بستنی فروشی خوب هست می خواهی یک بستنی میوه ای بخوری؟ او که پس از آمدن با من به دندانپزشکی ام و کلاس طراحی در کتابخانه ملی خوب با دیگر کودکان بازی کرده بود گفت بدم نمیاد. مسیر را کج کردم و به سمت بستنی فروشی که یک خیابان بالاتر از بزرگراه شهید همت است رفتم. 

ادامه مطلب...
۰۷ شهریور ۰۱ ، ۱۱:۴۷ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

نیشابور چند بار قتل عام شد؟

   نیشابور از زمان عبدالله بن طاهر (182-230ق) نخستین فرمانروای خراسان نامدار شد. عبدالله طاهر سردار ایرانی تبار مامون بود و سومین امیر طاهریان. صفاریان که طاهریان را برانداختند نیشابور را پایتخت خود کردند. نیشابور چهار دروازه داشت و صنعتگری در آن رونق داشت و بازاری داشت مربع شکل و مسجد جمعه اش در محلی بود که آن را معسکر (اردوگاه، پادگان) می خواندند و از شش بخش تشکیل شده بود. قسمتی از بخش عمده ساختمان که منبر امام در آن جای داشت در سده دوم هجری به دست ابومسلم خراسانی ساخته شده بود. نیشابور به هنگام تسلط غزنویان و سلجوقیان پاینخت خراسان باقی ماند. 

ادامه مطلب...
۰۵ شهریور ۰۱ ، ۲۰:۵۰ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

«حکیم الهی» عنوانی برای علمای تراز اول قاجاری

امیرسعید الهی (زاده در 1328)، نویسنده، دیپلمات و روزنامه نگار در گفتاری ارزشمند، «حکیم الهی» را عنوانی ممتاز و لقبی در دوره قاجاریه برای سرآمدان حکمت و معارف اسلامی دانسته است. او سه تن را در دوره قاجاریه دارنده این عنوان می داند:

ادامه مطلب...
۲۹ مرداد ۰۱ ، ۱۰:۰۷ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

معرفی کتاب 7: جامعه های ماقبل صنعتی اثری از پاتریشیا کرون

آثار زنده یاد پاتریشیا کرون (1945-2015؛ Patricia Crone) از برجسته ترین مورخان اسلام و ایران همه خواندنی اند و در آن میان یکی از واپسین کارها و از بهترین آنها برای ما ایرانیان کتابی است به نام جامعه های ماقبل صنعتی: کالبدشکافی جهان پیشامدرن. 


ادامه مطلب...
۲۸ مرداد ۰۱ ، ۱۹:۳۶ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

کتابهایتان را با کتابخانه ملی مبادله کنید

  دیروز 25 مرداد 1401 در برنامه ای که برای آشنایی با کار کتابخانه ملی و پشت صحنه این نهاد معظم بود همراه با پسرم شرکت کردیم. کوشش و کار کارکنان فرهیخته کتابخانه ملی ایران بی نظیر است.

ادامه مطلب...
۲۶ مرداد ۰۱ ، ۱۲:۱۶ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

حرمسرای ناصری: عشرت آباد

    شاهان دوره عثمانی برای خودشان حرمسرایی داشتند. این روزها اگر به استانبول بروید می توانید از حرمسرای آخرین دوره از حاکمان عثمانی بازدید کنید. راستش را بخواهید چیزی دیدنی هم نیست. اتاق اتاق کنار هم شبیه یک آپارتمان یا مسافرخانه و یک تخت و میز توالت(آرایش) و چند قلم لوازم آرایش و دیگر هیچ. بعد که بازدید تمام شود به خلاف خود کاخ دولما باغچه که چیزهای دیدنی کم ندارد از بلیت خریدنش شاید چندان هم خشنود نشوید. به هر حال برای ما مردم امروز این معما است که حرمسرا چه خبر بوده و اگر بتوانیم ببینیم خوب است تا یک تصوری از آن در ذهنمان پیدا شود. بعد از دیدن حرمسرای عثمانی از یکی از راهنمایان کاخ گلستان، کاخ دوره قاجاریه در شمال بازار تهران پرسیدم حرمسرای کاخ کجا است؟ 
ادامه مطلب...
۲۳ مرداد ۰۱ ، ۱۲:۴۰ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

پیامبری از نیشابور

کهن ترین متنی که به زبان فارسی در گزارش ادیان برجای مانده است «بیان الادیان» نام دارد که به کوشش ابوالمعالی محمد بن نعمت علوی، فقیه بلخی، به سال 485 قمری نوشته شده است. در باب پنجم از این کتاب گزارشی از پیامبران دروغین شاید هم به زبان امروزین متوهم داده و از آن میان یک نیشابوری را یاد کرده به نام احمد کیال که به کوشایی دینی ساخته و از کشته شدن هم جان به در برده است:

ادامه مطلب...
۲۰ مرداد ۰۱ ، ۱۵:۳۸ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

شاه شهید و اعدام در فرانسه

وقتی خبر می دهند که مظفرالدین شاه (1232_1285 خورشیدی) می خواهد به فرانسه بیاید و خاویر پاولی Xavier Paoli باید همراه و در خدمت او باشد پاولی یاد شاه پیشین ایران ناصرالدین و الملة یا همان شاه شهید خودمان می افتد و او را یاد می کند که:

ادامه مطلب...
۱۹ مرداد ۰۱ ، ۱۶:۰۸ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

دو خطر برای جهان

   امروز جمله شگفت انگیزی را از پل والری، نویسنده فرانسوی (د 1945 م) در کتاب «نقد عقل مدرن» که گفتگوهایی موضوعی در علوم انسانی و فلسفه است و به کوشش استاد رامین جهانبگلو گرد آمده خواندم و ذهنم درگیر شد شما هم ببینید تا دچار شوید:

ادامه مطلب...
۱۹ مرداد ۰۱ ، ۱۵:۱۸ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

حکمرانان بی تربیت!

افلاطون (د 347 یا348 پ.م) در کتاب قوانین گفتگویی را به تصویر کشیده که دو گونه حکمرانی را پیش رو دارد:


حکومت پادشاهی (به نمایندگی پارسه)

حکومت دموکراسی (به نمایندگی آتن)

ادامه مطلب...
۱۸ مرداد ۰۱ ، ۲۰:۱۴ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

آدم ها دو دسته اند

از جانوران که بگذریم که گونه های غیر راست قامتِ دو پایشان دوست داشتنی و گرامی اند، به نظر می رسد که آدم ها از جهتی دو دسته باشند:

ادامه مطلب...
۰۸ مرداد ۰۱ ، ۱۲:۴۱ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

نقدی بر مغالطه علیه ایرانیان

بسیاری از آنچه در اسلام یا ایران است از منابع و سرچشمه هایی گوناگون سرچشمه گرفته است و اینها با همین اندک داده هایی که در تاریخ به ما رسیده است چنان در هم پیچیده و دیریاب اند که به آسانی نمی توان داوری کرد. در حمله اعراب به ایران برخی از اندیشمندان، ایرانیان را متکبر و پس زننده دین اسلام دانستند و برخی از ایرانیان هم این را به افتخار برای خود غنیمت دانستند 

ادامه مطلب...
۰۵ مرداد ۰۱ ، ۱۱:۵۶ ۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

کمربند، مرز خوبی و بدی

روانشاد استاد احمد تفضلی از متنی متعلق به زبان و ادبیات پهلوی به نام پُسِ دانشن گمانیک (پسر آرزومند دانش) یاد کرده است که از پدرش درباره کُستی یا کمربند دینی زرتشتیان می پرسد.
ادامه مطلب...
۰۵ مرداد ۰۱ ، ۱۱:۳۰ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

صوفیان صفوی، اسواران ساسانی و شوالیه های اروپایی

اسوار، اسب سواری است که جنگ افزار دارد و با شوالیه های  اروپایی برابری می کند و این واژه برای سپهداران پارسی در دوره های رزم و حماسه آشنا بوده است.  استاد جلال خالقی مطلق در گزارشی پُربرگ که از آیین بار و باریابی به بارگاه شاهان و بزرگان ایرانی یاد کرده است این را گفته که چنانچه در دوره های پیشین به لشگریان درجه داده می شد به صوفیان و متصوفه هم درجه داده می شد:
ادامه مطلب...
۰۴ مرداد ۰۱ ، ۱۰:۰۲ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

بمیرید با سفر، زاده شوید با سفر

ما یعنی ارتباطات ما؛ چه ارتباطهای سلولهای مغزی ما با هم و چه ارتباط آن سلولها با دیگر اجزای کوچک و بزرگ بدنمان و بالاخره ارتباطهای ما با بیرون از ما.  کافی است که این ارتباطها تغییر کنند تا آدمی دیگر باشیم و بمیریم از آنچه بودیم و خود را گونه ای دیگر بیابیم و ببینیم. گاهی آدم دلش می خواهد برود، مرخصی بگیرد و از همه ربطها و رابطه ها و رباطهای کنونی اش بگریزد همه رابطه هایی که در عین برخورداری همچون بندی بر بند بند وجودش نشسته اند. کاش آدمها می گذاشتند هر یک از نزدیکانشان چند روزی به یک جایی هر سال مرخصی بروند و نباشند.

ادامه مطلب...
۲۶ تیر ۰۱ ، ۲۰:۱۴ ۱ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰

نخستین کتابی که به زبان فارسی چاپ شد

آدام اولئاریوس مترجمی بود که گلستان شیخ شیراز سعدی را به آلمانی برگرداند این اثر به سال 1660 اولین کتاب فارسی زبان بود که چاپ شد.


ادامه مطلب...
۱۶ تیر ۰۱ ، ۰۳:۰۱ ۰ نظر موافقین ۰ مخالفین ۰