یادداشت های دکتر محی الدین قنبری

برای آگاهی، برای بهی

یادداشت های دکتر محی الدین قنبری

برای آگاهی، برای بهی

پیوندهای روزانه

بازنگری در اصول دین: قسمت اول

جمعه, ۴ بهمن ۱۳۹۲، ۰۷:۱۳ ب.ظ

    در پاسخ به چیستی دین، تعاریف و تمثیلهای گوناگونی از دیدگاه هایی گونه گون بیان شده است. ارکان و بنیانهای دین و اسلام از واژگان کلیدی هستند که در روایات اسلامی از آنها سخن گفته شده است. یکی از رایج­ترین تمثیلها تمثیل دین به درختی است که از اصول و فروعی (تنه [ها] و شاخه هایی) برخوردار است. معتزلیان از نخستین کسانی بودند که با دسته بندی هایی عقلانی بر اصول و فروع دین پای فشردند و معارضه آنان با شاعره در علم کلام سببی بود برای تثبیت این بیان از دین.

    اصول دین در اسلام عبارتند از توحید، نبوت و معاد. آیات فراوانی بر این سه دلالت دارند و این نزد عموم شیعیان و سنیان معتبر است.

    نکاتی که درباره اصول دین می تواند برای جامعه مسلمین مفید فایده واقع شود بدین قرار است:

1.      تمثیل و تشبیه دین به درخت متناسب با زمینه زیستی کشاورزی و ساده پیشینیان بوده و جای آن هست تا بیانهایی دقیقتر و مدلهایی ساده تر و عامه فهم برای انسان معاصر از دین انجام شود.

2.      این اصول باید به گونه ای در نظر گرفته شود که از قابلیت پذیرش همه مسلمانان جهان (اعم از ابراهیمیان و یهودیان ومندائیان و مسیحیان و محمدیان)(1) برخوردار شود. در بیان دین باید به اشتراکات و صلح و سازگاری با مردم توجه داشت و این روش قرآن کریم است که در اختلافات بر اشتراکات و همگرایی تأکید می کند و تنها اصلی را که جامع و شامل و دربرگیرنده همه نیکیهاست و از سوی دیگر امکان یادگیری و رواج و فراگیری بیشتر را دارد بیان می کند و آن اصل تنها عبادت خدای است:

«قُلْ یا أَهْلَ الْکِتابِ تَعالَوْا إِلى‏ کَلِمَةٍ سَواءٍ بَیْنَنا وَ بَیْنَکُمْ أَلاَّ نَعْبُدَ إِلاَّ اللَّهَ وَ لا نُشْرِکَ بِهِ شَیْئاً وَ لا یَتَّخِذَ بَعْضُنا بَعْضاً أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُون» (آل عمران، 64)

     ترجمه (مرحوم خانم دکتر طاهره صفارزاده:زبان شناس):

     [اى پیامبر!] بگو: «اى اهل کتاب! بیایید به کلام [توحید] که مشترک بین ما و شماست تمسّک جوییم: یعنى جز خداى یکتا را نپرستیم، براى او شریک قائل نشویم و هرگز بعضى از ما بعضى دیگر را به جاى او به خدایى برنگزینیم.» پس اگر از این دعوت روى برگردانند [اى مسلمانان‏] بگویید: «گواه باشید که ما مسلمان و تسلیم امر خداوندیم.».

3.      آنچه که امروز به نام اصول دین به خصوص در ایران مطرح است، اصول اعتقادی دین است و چنانچه ابعاد دیگر دین هم مانند ابعاد اخلاقی و رفتاری دین مطرح شود. در مقام تفصیل و تبیین دین دارای اصولی دیگر در همان ابعاد خواهد بود که در یادداشت دیگر همین وبلاگ بدان پرداخته خواهد شد؛ اگر خدا بخواهد.

     پانوشت:

1.      دین خدای واحد، واحد است و شرایع مختلفی از آن به تناسب شرایط تشریع و تبیین شده است و این قرآن کریم است که نامگذاری اسلام را به ابراهیم – بر روان پاک و والایش درود باد- نسبت داده است(ر.ک: الحج، 78). بر این اساس هر کس که تسلیم خدای واحد قهار است و در پی سلامتی بخشیدن به وجود خود و دیگران است مسلمان است، خواه به نامهایی چون مسیحی و زرتشتی و یهودی باشد و خواه بی نام و نشان در منطقه ای دور افتاده.

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی